Tarih ansiklopedisi
İslâm tarihindeki kişiler, devletler, olaylar ve kavramlar.
Evliyanın meşhûrlarından. İsmi, Fadlullah bin Ebü’l-Hayr Muhammed Mîhenî, künyesi Ebû Sa’îd’dir. 967 (H. 357) senesi Muharreminde Horasan’da, (Mîhene) şehrinde doğdu. 1049(H. 441) senesinde bir Cum’a gecesi Mîhene’de vefat etti. Babası attârlık yapan ve tasavvuf ehlini seven bir zât idi. Önce babasının tâlim ve terbi yesinde yetişti. Sonra sarf ve nahiv i…
Devamını oku →Eshâb-ı kiramdan. İsmi Sa’d, nesebi Sa’d bin Mâlik bin Sinan bin Ubeyd bin Sa’lebe bin Cebr bin Avf bin Haris bin Hazrec’dir. Babası da sahabeden olup, Uhud gazasında şehîd oldu.
Devamını oku →Müslüman astronomi âlimlerinin büyüklerinden, ismi Veycen bin Rüstem el-Kûni olup, künyesi Ebû Sehl’dir. Hazar denizinin güneyindeki Taberistan’ın dağ köylerinden olan Kûh’da doğdu. Doğum târihi bilinmemektedir. 1014 (H. 405) senesinde vefat etti.
Devamını oku →Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimize en önce îmân eden sahâbîlerden. İsmi Abdullah olup, Peygamber efendimizin halası Berre ile Abdülesed bin Hilâl Mahzûmî’nin oğludur. Aynı zamanda, Serveri kâinat ile Süveybe Hâtûn vasıtasıyla süt kardeşidirler. Hanımı Ümmü Seleme (radıyallahü anhâ), kocası ile beraber müslüman olan ilk sahâbîlerdendir. K…
Devamını oku →Tabiînin büyüklerinden. İsmi, Abdullah veya İsmail’dir. Cennet’le müjdelelenen ve Aşere-i mübeşşere denilen on sahâbîden biri. Abdurrahmân bin Avf’ın (radıyallahü anh) oğludur. Künyesi, Ebû Seleme’dir. 642 (H. 22) senesinde Medine’de doğdu. 713 (H. 94)’de yine orada vefat etti. 720 (H. 102)’de vefat ettiğini söyleyenler de vardır.
Devamını oku →Eshâb-ı kiramın büyüklerinden ve Resûlullah efendimizin kayınpederi. İsmi, Sahr bin Harb’dir. Annesinin adı Safiyye’dir. 565 senesinde Mekke’de doğdu. Künyesi, Ebû Süfyân ve Ebû Hanzala’dır. Hazret-i Muâviye’nin ve Peygamber efendimizin mübarek zevceleri olan Ümm-i Habîbe’nin (radıyallahü anhâ) babasıdır. Dedesi, Ümeyye bin Abd-i Şems bin Abd-i Menâf’dır.…
Devamını oku →Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin amcası ve hazret-i Ali’nin babası. Peygamber efendimiz, sekiz yaşında iken dedesi Abdülmuttalib vefat etince, Ebû Tâlib’in yanında kaldı. Ebû Tâlib, İslâm’a gelmedi, düşmanlık da etmedi. Hicretten üç yıl önce, seksen yaşını geçmiş olarak vefat etti.
Devamını oku →Büyük komutan ve sağ iken Cennet’le müjdelenen on sahâbîden biri. Ümmetin Emîni lakabıyla övülen bu yüce Sahâbî’nin asıl ismi, Âmir bin Abdullah bin Cerrah bin Ka’b bin Dabbe bin Hars bin Fihr’dir. 639 (H. 18) senesinde elli sekiz yaşında Kudüs ile Remle arasında taundan vefat etti.
Devamını oku →Zamanının büyük âlimlerinden. Künyesi Ebû Ubeyd olup, ismi Kasım bin Sellâm el-Havârî’dir. 770 (H. 154)’de Herat’da doğdu. Zamanının müctehid ve imamlarından olup; edebiyat, fıkıh, tefsîr, hadîs, hukuk, kelâm ilimlerinde söz sahibi idi. Rum asıllı bir kölenin oğlu olan Ebû Ubeyd; Bağdâd’da yetiştiği için Ebû Ubeyd el-Bağdâdî olarak da tanınır. Sabit bin N…
Devamını oku →İmâm-ı a’zam Ebû Hanîfe’nin (rahmetullahi aleyh) talebelerinin en büyüğü. İsmi; Ya’kûb bin İbrahim olup, Ebû Yûsuf künyesiyle meşhûr oldu. 731 (H. 113) senesinde Kûfe’de doğdu. 798 (H. 182)’de Bağdâd’da vefat etti. Hanefî mezhebinde yetişen müctehid imamlardandır. Eshâb-ı kirâm’dan Sa’d bin Hâtem el-Ensârî’nin soyundandır.
Devamını oku →Eshâb-ı kiramın büyüklerinden. İslâm’a gelenlerin beşincisidir. İsminin ne olduğunda ihtilâf edildi. Kabul edileni Cündüb bin Cünâde’dir. Ancak İslâm târihinde Ebû Zer künyesi ile meşhûr oldu. Lakabı Mesih-ül-İslâm’dır. Benî Gıfâr kabîlesindendir ve doğum târihi belli değildir. 652 (H. 32) senesinde Medîne civarındaki Rebeze denilen yerde vefat etti.
Devamını oku →Belh’de yetişen fen âlimlerinden. İsmi Ahmed bin Sehl el-Belhî olup, künyesi Ebû Zeyd’dir. 849 (H. 235) senesinde Belh’e bağlı köylerden birisinde doğdu. İlim tahsil etmek için bir çok beldelere gitti. Fizik, astronomi, matematik, târih, coğrafya, tıb, edebiyat, fıkıh ve kelâm ilimferinde mütehassıs oldu. İlim tahsilini tamamladıktan sonra, Belh’e döndüğü…
Devamını oku →Resûlullah sallâllahü aleyhi ve sellem efendimize sahâbî olmakla şereflenenlerden. İsmi, Üveymir bin Zeyd el-Ensârî el-Hazrecî’dir. Künyesi, Ebüdderdâ’dır. Doğum târihi bilinmemektedir. 652 (H. 32) senesinde Şam’da vefat etti. Tefsîr, hadîs, fıkıh ilimlerinde çok meşhûrdur. Bilhassa Kur’ân-ı kerîmi ezberlemiş olmasıyla ve kıraat ilmini pek çok kimseye öğr…
Devamını oku →Tabiînin büyüklerinden, fıkıh ve hadîs âlimi. İsmi, Zâlim bin Amr’dır. Ebü’l-Esved künyesiyle ve ed-Düelî nisbesiyle meşhûr olmuştur. 604’de Kûfe’de doğdu. 689 (H. 69)’da Basra’da vefat etti.
Devamını oku →Mısır’da yetişen târih ve coğrafya âlimi. İsmi, İsmail bin Ali bin Mahmûd bin Ömer olup, lakabı İmâdüddîn’dir. Ebü’l-Fidâ künyesiyle meşhûr oldu. 1273 (H. 672) senesinde Şam’da doğdu. Babası, zamanın önde gelen komutanlarından idi. İyi bir eğitim gördü. Henüz on iki yaşında iken Markab muhasarasında bulundu ve çok yararlılıklar gösterdi. Daha sonra Akka v…
Devamını oku →Özbek hükümdarı ve tarihçi. 1603 (H. 1012)’de Rus Kazaklarının Urgenç’e hücûmlarından ve bunları babasının imha etmesinden kırk, gün sonra doğdu. Babasının bu gazası ve galibiyeti sebebiyle ona Ebü’l-Gâzî ismi verildi. Babası Harezm Özbek hânlarının ceddi olan Yadigâr Hân’ın dördüncü batında torunu Arab Muhammed Hân’dır. 1644 (H. 1054) senesinde tahta geç…
Devamını oku →Abbasîler zamanında yetişmiş büyük tıb âlimi. İsmi, Ali bin Rabbân Taberî olup, künyesi Ebû Hasen’dir. İbn-i Rabbân Taberî ismiyle meşhûr oldu. 770 (H. 153) senesinde Taberistan’ın Merv şehrinde doğdu. 850 (H. 235) senesinde Samarra’da vefat etti.
Devamını oku →Ehl-i sünnetin îtıkâddaki iki imamından biri. İsmi, Ali bin İsmail’dir. Künyesi, Ebü’l-Hasen olup, Eş’arî nisbesiyle meşhûr olmuştur. Soyu, Eshâb-ı kiramdan Ebû Mûsâ el-Eş’arî’ye (radıyallahü anh) dayanmaktadır. 941 (H. 330) da vefat etti.
Devamını oku →İnsanları Hakk’a davet eden büyük âlim. Künyesi Ebü’l-Hasen olup, ismi Ali bin Ca’fer’dir. Bistâm’ın bir kasabası olan Harkân’da dünyâya geldi. Uzun boylu, güzel yüzlü, geniş alınlı, iri gözlü ve kumral bir görünüme sâhib olup, hazret-i Ömer’e benzerdi. İnsanları Hakk’a davet eden, onlara doğru yolu gösterip, hakîkî seâdete kavuşturan ve kendilerine silsi…
Devamını oku →Evliyanın büyüklerinden, hadîs âlimi ve Şâzilî yolunun ilk rehberi. İsmi, Nûreddîn Ali bin Abdullah bin Abdülcebbâr bin Temîm bin Hürmüz bin Hâtem bin Kusay bin Yûsuf bin Yûşâ bin Verd bin Battal Ali bin Ahmed bin Muhammed bin Îsâ biri Muhammed bin Hasen bin Ali bin Ebî Tâlib’dir. Hazret-i Hasen soyundan olup, Şerîf’dir. Künyesi, Ebü’l-Hasen olup, Mâlikî…
Devamını oku →Ehl-i sünnet âlimlerinin en büyüklerinden. İsmi, Nasr bin Muhammed bin Ahmed bin Muhammed’dir. Künyesi Ebü’l-Leys olup, Semerkandî nisbesiyle şöhret bulmuştur, İmâm-ül-hüdâ ve Fakîh lakablarıyla da anılır. Doğum târihi kesin olarak bilinmemektedir. 983 (H. 373) senesinde vefat etti.
Devamını oku →İran’da yetişen büyük kimya âlimi. İsmi Muvaffak bin Ali el-Hirevî olup, künyesi Ebü’l-Mansûr’dur. Doğum ve vefat târihleri bilinmemektedir. Hayâtı hakkında bilinen tek husus, 961-976 seneleri arasında hüküm süren Sâmânî hükümdarı Emin Mansûr bin Nuh ile aynı zamanda yaşadığıdır.
Devamını oku →İslâm âleminde yetişmiş büyük matematik ve astronomi âlimi. İsmi, Muhammed bin Muhammed bin Yahya bin İsmail bin Abbâs’dır. 940 (H. 328) senesi Haziran ayının onunda Horasan’ın Büzcan kasabasında doğdu. Bu yüzden Ebü’l-Vefâ Buzcânî diye meşhûr oldu. 1 Temmuz 998 (H. 388) târihinde Bağdâd’da vefat etti.
Devamını oku →En son vefat eden sahâbî. İsmi, Âmir bin Vasile bin Abdullah’dır. Künyesi Ebüt-Tufeyl ölüp, Leysî nisbesi ile bilinir. Kinâne kabilesinin ileri gelenlerindendir. Uhud savaşının yapıldığı 625 (H. 4) senesinde doğdu. Hazret-i Ali’nin sohbetlerinde bulunup, bâzı savaşlarında, onun bayrağını taşıdı. Mekke-i mükerremede, 721 (H. 103) senesinde vefat etti. Vefa…
Devamını oku →Karahanlılar zamanında yetişen büyük Türk edibi, Atâbet-ül-Hakâyık kitabının yazarı. İsmi, Ahmed bin Mahmûd’dur. Hayâtı hakkında kaynaklarda fazla bir bilgiye rastlanamamıştır. On birinci asrın sonlarıyla on ikinci asrın başlarında yaşamıştır. Arabça ve Farsçayı öğrenmiş, tefsîr, hadîs, fıkıh gibi İslâmî ilimleri tahsil etmiş, takva sahibi, âlim, fâzıl bi…
Devamını oku →Ahkâm-ı İslâmiyye’nin (din bilgilerinin) kaynaklan. İslâm dîninin dünyâ ve âhırete âid bütün hükümleri önce dört ana kaynaktan elde edilir. Bunu müctehid âlimleri yapar. Bu dört ana kaynak sırasıyla: 1-Kitâb, 2-Sünnet, 3-İcmâ-ı ümmet, 4-Kıyâs-ı fukahâ’dır.
Devamını oku →Anadolu’da yetişen âlimlerin büyüklerinden. İsmi Şemseddîn Ahmed olup, Ahî Natur’un oğludur. Doğum târihi ve yeri kesin olarak bilinmemektedir. Bedreddîn Tebrîzî’den ders aldı. İlm-i nücûmda (felekiyatta) meşhûr oldu. Bu sebeble Eflâkî mahlası ile tanındı. 1360 (H. 761) senesi Receb-i şerîf ayının son Pazartesi günü Konya’da vefat etti. Türbe civarında de…
Devamını oku →Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmın bütün aile fertleri. Mübarek zevceleri, kızı hazret-i Fâtıma ile hazret-i Ali ve bunların mübarek evlâdları olan hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn ve bunların da çocukları, kıyamete kadar gelecek torunlarının hepsi. Peygamberimizin temiz soyuna bağlı olduğu Hâşimoğullarına da Ehl-i beyt denir. Eshâb-ı kiramdan (radıya…
Devamını oku →Peygamber efendimiz Muhammed aleyhisselâmın ve Esbabının (aleyhimürrıdvân) yolu, bildirdikleri îtikâd. Eshâb-ı kiramın, Resûlullah’dan naklen bildirdiklerini, olduğu gibi, hiç bir şey eklemeden ve çıkarmadan kabul edip, böylece inanıp, onların yolunda olanlara Ehl-i sünnet ve cemâat fırkası veya Fırka-i nâciye; bu doğru ve asıl (hakîkî) İslâmiyet yolundan…
Devamını oku →Hicretten sonra, Medîne-i münevverede, Peygamber efendimizin yaptırdığı caminin yânî Mescid-i nebevinin suffa denilen, üzeri hurma dallarıyla örtülü bölümünde barınan yoksul ve kimsesiz muhacirlere verilen ad. Sayıları on ile dört yüz arasında değişen bu sahâbîler, Resûlullah efendimizin yanlarından hiç ayrılmaz ve sohbetlerinden asla geri kalmazlardı. Ge…
Devamını oku →Bâbür Şah tarafından Hindistan’da kurulan Bâbürlüler Gürgâniyye Türk. İmparatorluğunun üçüncü hükümdarı. İsmi Celâleddîn Muhammed olup, künyesi Ebü’l-Feth’dir. Ekber Şah diye meşhûr olmuştur. Tîmûr Hân’ın soyundan olan Bâbür Şah’ın torunu; Hümâyûn Şâh’ın oğludur. Annesinin ismi Hamîde Bânû’dur. 1542 (H. 949)’da Ömerkut’ta doğdu. Babasının vefatı üzerine 1…
Devamını oku →Endülüs’teki Gırnata şehrinin îç kalesi. Gırnata, 1230-1492 (H. 628-898) yılları arasında hüküm süren Benî Ahmer Devleti’ne başşehirlik yaptı. Bu devletin kurucusu olan Muhammed bin Ahmer, 1237 yılında Gırnata’yı ele geçirince, öteden beri müdâfaasının kolaylığı ile bilinen Daro ve Gezil ırmakları arasında Gırnata’ya hâkim ve sarp bir tepenin üzerinde kal…
Devamını oku →Dört halîfeden sonra ve Abbasîlerden önce müslümanları idare eden İslâm halîfeleri. Dört halîfe devrinden ve hazret-i Ali’nin oğlu hazret-i Hasen’in altı aylık hilâfetinden sonra hazret-i Muâviye halîfe oldu. Ondan sonraki halîfeler, Benî Ümeyye soyundan geldiği için, 662-750 (H. 42-133) seneleri arasında hüküm süren bu halîfelerin zamanında İslâm devleti…
Devamını oku →Hindistan’da yetişen evliyanın büyüklerinden. Nizâmüddîn-i Evliyâ’nın yetiştirdiği Türk asıllı velî ve şâir. Künyesi Ebü’l-Hasen olup, lakabı Azîmüddîn’dir. Emîr Hüsrev Dehlevî’nin dedeleri, Türkistan’da Laçin beylerinden idi. Babası Seyfeddîn Mahmûd, Moğol istilâsı sebebiyle Mâverâünnehr bölgesinden Hindistan’a göç etti. Dehli sarayındaki devlet adamları…
Devamını oku →Emevî Devleti’nin 750 senesinde yıkılmasından sonra, Emevî sülâlesinden Abdurrahmân bin Muâviye’nin bugünkü İspanya ve Portekiz’de kurduğu devlet. Ed-Dâhil yâni Muhacir lakabıyla bilinen Abdurrahmân’dan başlıyan ve Üçüncü Hişam’la sona eren bu devlet, 756 (H. 139)’dan 1031 (H. 422)’ye kadar iki yüz yetmiş beş sene hüküm sürdü. Üçüncü Abdurrahmân’a kadar K…
Devamını oku →Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin on sene hizmetiyle şereflenen sahâbî. Ensâr-ı kiramın büyüklerinden idi. Künyesi, Ebû Hamza’dır. Bu künyeyi kendisine Resûlullah efendimiz vermiştir. Bir gün Hamza denilen baklayı toplarken, Resûl-i ekrem efendimiz onu görmüş, Ebû Hamza diye iltifat buyurmuşlardı. Lakabı Hâdim-i Resûlillah (Resûlullah’ın…
Devamını oku →Orta Anadolu’da on dördüncü asırda kurulan bir beylik. Anadolu Selçuklu Devleti yıkıldıktan sonra, onun idaresinde bulunan bâzı yerler İlhanlıların eline geçti. Anadolu’daki topraklar, İlhanlılar tarafından gönderilen genel valiler tarafından idare edilmeye başlandı. Bu valilerin en kudretlisi ve sonuncusu, Emir Çoban’ın oğlu Demirtaş idi.
Devamını oku →Erbil bölgesinde Zeyneddîn Ali Küçük bin Begtegin tarafından kurulan beylik. Bunun için Begteginliler de denilmektedir. Zeyneddîn Ali, Musul atabeglerinden İmâdeddîn Zengi’nin kumandanlarından idi. İmâdeddîn Zengi, 1131 senesinde Erbil’i ele geçirince, bölgeyi Zeyneddîn Ali’ye verdi. 1144 senesinde Musul nâibliğine tâyin edilen Zeyneddîn Ali, Zengi’nin öl…
Devamını oku →Peygamberlerden ve meleklerin üstünlerinden sonra yaradılanların en üstünleri. Eshâb kelimesi, sâhib’in ve sahabe kelimesi de sahâbî’nin cem’idir (çoğuludur). Sahâbî, Peygamber efendimiz Muhammed aleyhisselâmı hayatta ve peygamber iken bir an gören, eğer kör ise, bir an konuşan büyük veya küçük, mü’mine denir. Sâhib kelimesi de bu mânâdadır. Sahabe de Esh…
Devamını oku →Meşhûr Arab dili âlimi ve zoolog. İsmi, Abdülmelik bin Küreyb bin Ali bin Esma el-Bâhilî olup, künyesi Ebû Sa’îd’dir. Dedesinin ismine nisbetle Esmâî diye meşhûr oldu. 740 (H. 122) senesinde o zaman İslâm âleminde nahiv ilminin merkezi durumunda olan Basra’da doğdu. 831 (H. 216) senesinde yine orada vefat etti.
Devamını oku →On üçüncü asrın sonlarına doğru Beyşehir ve Seydişehir civarında kurulmuş bir Türk beyliği. Beyliğin kurucusu olan Seyfüddîn Süleyman Bey, Anadolu Selçuklularının uç beyi idi. Selçuklu Sultânı Üçüncü Gıyâseddîn Keyhüsrev, 1283 senesinde İlhanlı hükümdarı tarafından öldürülünce, yerine amcasının oğlu İkinci Gıyâseddîn Mes’ûd geçti. Gıyâseddîn Mes’ûd Konya’…
Devamını oku →Zamanının bir tanesi, ilminde asrının önderi, Allahü teâlânın rızâsı için her şeyini feda eden büyük fıkıh âlimi. Tebe-i tâbiîndendir. İsmi, Abdurrahmân bin Amr bin Muhammed’dir. Künyesi, Ebû Amr’dır. Ba’lbek’te doğdu. Hayâtının sonlarına doğru Beyrut’a gidip yerleşti. Burada kadılık teklif ettilerse de kabul etmedi. Tâliblerine ders vermekle meşgul oldu.…
Devamını oku →Ünlü kumandan ve siyâset adamı Selâhaddîn Eyyûbî tarafından kurulan bir devlet. Hanedanın kurucusu olan Selâhaddîn Eyyûbî, Azerbaycan’da Erivan civarı ahâlisinden idi. Babası Necmeddîn Eyyûbî, 1138 senesinde çok sayıda askeri ile birlikte Musul atabeği Zengi bin Aksungur’un hizmetine girdi. Bu durumun akabinde Necmeddîn Eyyûb’un kardeşi Şirkuh da, Zengî’n…
Devamını oku →Kâhire’deki Câmi-ül-ezher denilen cami ve üniversite. Mısır’ın Fâtımîler tarafından alınmasından bir sene sonra, Ebû Temim Maad’ın kumandanı, Cevher el-Kâtib es-Saklebî tarafından 970 senesinde inşâasına başlatılıp iki senede tamamlanmış, sonraları şiî Fâtımîlerin propaganda ve eğitim merkezi olarak faaliyet göstermiştir.
Devamını oku →Hurufîlik denilen sapık tarîkatin kurucusu. İsmi Fadlullah olup, babasınınki Abdurrahmân’dır. Hurûfî lakabı ve Tebrizî nisbesiyle meşhûr olmuştur. 1340 (H. 741) senesinde İran’ın kuzeyindeki Esterâbâd şehrinde doğdu. 1393 (H. 796)’da Tîrnûr Hân’ın oğlu Mîrânşâh tarafından öldürüldü.
Devamını oku →Tasavvuf âlimi, şâir. İsmi, İbrahim bin Şehriyâr olup, aslen Hemedan taraflarından olduğu için, Irak nisbet edildi. Fahrüddîn lakabı verildi. Fahrüddîn Irâkî diye meşhûr oldu. 1289 (H. 688) yılında Şam’da vefat etti. Muhyiddîn-i Arabî’nin türbesi yanına defnedildi.
Devamını oku →Meşhûr tefsîr ve fen âlimi. İsmi, Muhammed bin Ömer bin Hüseyn bin Hüseyn bin Ali et-Teymî el-Bekrî’dir. Künyesi Ebû Abdullah ve Ebü’l-Me’âlî, lakabı Fahrüddîn’dir. Allâme, Şeyhül-islâm ve Fahr-i Râzî denilmiş, İbn-i Hatîb-ir-Rey (Rey Hatîbi’nin oğlu) diye tanınmıştır. Soyu Kureyş kabilesine ulaşır. Aslen Taberistanlıdır. 1149 (H. 544) senesinde Rey şehri…
Devamını oku →Ses olayını ilk defa fizîkî yönden açıklayan felsefeci ve mûsikî üstadı. İsmi Muhammed bin Turhan bin Uzluğ bin Turhan et-Türkî el-Fârâbîolup, künyesi Ebû Nasr’dır. 873 (H. 259) senesinde Türkistan’ın Fârâb şehrinde doğdu. Bu yüzden Fârâbî denildi. Aslen Türk olup, babası, Vesîc ordusunda kumandan idi. Batı felsefe âleminde Alfârabius adı ile bilinir, ilk…
Devamını oku →On dördüncü asırda yetişen büyük matematik ve fizik âlimi. İsmi, Kemâleddîn Ebü’l-Hasen Fârisî’dir. Hayâtı hakkında fazla bilgi yoktur. İran’da yetişti. Zamanının büyük din ve fen âlimlerinden Kutbeddîn Şîrâzî’nin talebesidir. Özellikle İlm-ul-menâzır denilen ve fiziğin temel konularından biri olan optik sahasındaki başarılı çalışmaları ile tanındı. Öklid…
Devamını oku →Kuzey Afrika’nın Fas bölgesinde on altıncı asrın başlarından îtibâren hâkimiyet kuran ve günümüze kadar devam eden hanedan. Kendilerinin Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem torunu Hasen’in (radıyallahü anh) soyundan geldiğini iddia eden ve şürefâ (şerîfler) adı verilen bu hânedana Şürefâ-i Haseniyye de denilmektedir. Bu hanedanın devlet idar…
Devamını oku →Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin, hazret-i Hadîce validemizden olan en küçük ve en sevdiği kızı. Hazret-i Ali’nin zevcesi ve hazret-i Ömer’in kayın vâlidesidir. Hicretten on üç yıl evvel Mekke’de doğdu. Hicretin ikinci yılında hazret-i Ali ile evlendirildi. O zaman, Fâtıma (radıyallahü anhâ) on beş yaşında bulunuyordu. Bu hususta başk…
Devamını oku →Mısırda kurulan şiî hanedanı. Aslen mecûsî bir göz doktoru olan Meymûn el-Kaddâh’ın neslinden olan Ubeydullah Sa’îd tarafından kuruldu. Kurucusunun ismine nisbetle Ubeydîler denildi. Kendilerinin neseben hazret-i Fâtıma’ya dayandığını iddia ettikleri için Fâtımîler adını aldılar. Kuzey Afrika, Mısır, Filistin ve Suriye’de 910-1171 (H. 298-567) seneleri ar…
Devamını oku →İslâm hukukunda mîras taksimi için kullanılan ilmî terim. Mîras hukuku, insanoğlunun yaratılışıyla başladı. İlk insan Âdem aleyhisselâmdan bu yana, insan-mal-ölüm münâsebeti devam etti. İnsanoğlu, yaratıldığı günden beri hayâtını sürdürebilmek için, mala, tabiattaki hissesine devamlı ilgi duydu. Mal, insanın yaşama hakkından sonra gelmektedir. Hattâ insan…
Devamını oku →Ekliptik meyli ilk defa tesbit eden büyük astronomi ve matematik âlimi. İsmi, Ahmed bin Muhammed bin Kesîr el-Fergânî olup, künyesi Ebü’l-Abbâs’dır. Batı bilim dünyasında Alfraganus adıyla tanınır. Fergana’da bulunan ünlü bir Türk ailesine mensuptur. Dokuzuncu asır başlarında dünyâya geldiği, 861 senesinde hayâtta olduğu ve bu târihten kısa bir süre sonra…
Devamını oku →Evliyanın büyüklerinden. İsmi, Muhammed bin İbrahim’dir. 1119 (H. 513) senesinde Nişâbur’da doğdu. Nişâbûrî ve Hemedânî nisbet edilip, Ferîdüddîn lakabı ile meşhûr oldu. Bir müddet baba mesleği olan attârlık yapıp; ilâç, esans îmâl edip sattığı için, Ferîdüddîn-i Attâr diye tanındı. 1229 (H. 627) senesinde Moğollar tarafından şehîd edildi. Şadbâh kasabası…
Devamını oku →Hindistan’da yetişen evliyanın büyüklerinden. Ferrûh Şah, Kâbilî neslinden, Celâleddîn Süleyman’ın oğludur. Baba ve annesi şerefli asil ailelerden olup, nesebi hazret-i Ömer’e ulaşır. 1174 (H. 569) yılında Hindistan’da Delhi’de dünyâya geldi. 1265 (H. 664) senesi Muharrem’inin beşinci günü 95 yaşında Mültan’da vefat etti. Türbesi, bilhassa, vefatının sene…
Devamını oku →Fethedilen yerleri ve savaşlar sonunda kazanılan zaferleri, komşu hükümdarlara, hânlara, prenslere, şehzade ve valilere bildirmek için gönderilen yazılara, mektûblara verilen isim. Bilhassa doğudaki İslâm devletlerinde, eskiden fetihname göndermek âdeti vardı. Hükümdarlar, haberleşmenin güçlükle yapıldığı devirlerde, yanlış mütâlâa ve düşüncelere yer verm…
Devamını oku →Herhangi bir şeyin (hâdisenin) dîne (İslâmiyet’e) uygun olup olmadığını bildiren cevap. Fetva veren âlime müftî, sorana müsteftî denir. Müftînin müctehid olması lâzımdır. Böyle olmayana müftî denmez; nâkil, fetvayı iletici denir. Nâkiller fetvayı meşhûr fıkıh kitaplarından alırlar, müctehidlerin sözlerini bildirirler. Bu kitaplar, meşhûr olan mütevâtir ha…
Devamını oku →İslâm hukuku. Ferdin (kişinin) haklarını ve Allahü teâlâya, kendine ve cemiyete karşı vazifelerini, yapması ve yapmaması lâzım olan işleri yâni ahkâm-ı İslâmiyyeyi bildiren ilim dalı.
Devamını oku →Çok yaşlılık ve iyileşmesinden ümîd kesilen bir hastalık sebebiyle tutulamayan Ramazân-ı şerîf orucu, kazası ve nezir (adak) oruçlara; vefat eden kimsenin kılamadığı namazlarına, hacda ihramlının bir mazeret sebebiyle nehy edilen birisi yapmasına; harpte alınan esirlerin ihtiyâç sebebiyle salıverilmesine karşılık alınan bedel. Ancak fidye ile keffâret bir…
Devamını oku →