ABDULVÂDİLER
1235-1550 (H. 633-957) seneleri arasında Cezayir’de hüküm süren bir berberîdevleti. Merkezi Tlimsan idi. Abdulvadilere, başlarında bulunan hanedanlara Benî Zeyyan denildiği için Zeyyaniler de denilmektedir.
Devamını oku →Tarih ansiklopedisi
İslâm Tarihi Ansiklopedisi
İslâm tarihindeki kişiler, devletler, olaylar ve kavramlar.
İBN-İ KUNFÛZ
Cezayir’de yetişen matematik ve astronomi âlimi. İsmi, Ahmed bin Hüseyn Ali bin Hatîb bin Kunfûz el-Kasantînî olup, künyesi Ebü’l-Abbâs’dır. İbn-i Hatîb ve İbn-i Kunfûz diye meşhûr oldu. 1340 civarında doğan İbn-i Kunfûz, küçük yaşta ilim öğrenmeğe başladı. Hasen bin Ebi’l-Kâsım, Şerîf Ebü’l-Kâsım Bestî, Şerîf Ebû Abdullah Tlimsânî, Hafız Ebû imran Mûsâ A…
Devamını oku →AÇE DEVLETİ
Hint Okyanusu’nun doğusundaki Sumatra adasının kuzey kısmında kurulan bir İslâm devleti. On üçüncü asrın başlarında çeşitli vesilelerle İslâmiyet’i yayarak müslüman bir cemiyet haline getirdiği Açelileri etrafında toplayan mücahid gazî Cihan Şah’ın liderliğinde kuruldu. Açe sultanları, çevrede İslamiyet’in yayılmasına sebeb oldular. On altıncı asırda Osma…
Devamını oku →İBN-İ MÂCE
Hadîs âlimlerinin büyüklerinden. Kütüb-ü sitte denilen altı sahîh hadîs-i şerîf kitabından Sünen-i İbn-i Mâce adlı eserin müellifi. İsmi Muhammed bin Yezid olup, künyesi Ebû Abdullah’tır. 824 (H. 209)’da Kazvin’de doğduğu için Kazvînî nisbesiyle bilinir. İbn-i Mâce diye meşhûr oldu. 886 (H. 273)’de vefat etti.
Devamını oku →ADALET
Hukukî ve ictimai çok geniş manali bir kelime olan adalet hakkındaki tarifler oldukça fazladır. Çünkü kelime, çeşitli dünya görüşlerine ve dinî istilahdaki yerlerine göre değişmektedir.
Devamını oku →İBN-İ MÂCİD
Arabistan’da yetişmiş meşhûr müslüman coğrafyacısı ve denizcisi. İsmi, Ahmed bin Mâcid bin Muhammed bin Amr olup, lakabı Şihâbüddîn’dir. Eserlerinden anlaşıldığına göre, on beşinci asrın ilk yarısında, takriben 1435 (H. 839) senesinde Arabistan’ın Umman sahilindeki Culfan bölgesinde doğdu. 1501 (H. 907) senesinde vefat etti.
Devamını oku →ÂDİLŞAHLAR
Hindistan’da Yusuf Âdil tarafından kurulan hanedan. Bu hanedana mensub olan hükümdarların hepsi isimlerine Âdilşah ünvanını ekledikleri için, Âdilşahlar hanedanlığı denildi. Ayrıca Bicapur’da kurulduğu için Bicapur Devleti diye de bilinmektedir.
Devamını oku →İBN-İ MECDÎ
Fıkıh, nahiv ve astronomi âlimi. İsmi, Ahmed bin Receb bin Tayboğa el-Mecdî’dir. Künyesi Ebü’l-Abbâs olup, lakabı Şihâbüddîn’dir. İbn-i Mecdî ismiyle meşhûr oldu. 1366 (H. 767) senesi Zilka’de ayının başlarında Kâhire’de doğdu. İbn-i Mecdî, önce Kur’ân-ı kerîmi ezberledi. Minhâc, Hâvî, Elfiye ve bir çok kitapları okudu. Fıkıh ilmini, Bülkînî, ibn-ül-Mülak…
Devamını oku →ADİYY BİN MÜSAFİR (rahmetullahi aleyh)
Irak’da yetişen evliyanın büyüklerinden. Adeviyye tarikatının reisidir. İsmi Adiyy bin Mûsâfir bin İsmail bin Mûsâ bin Mervân el-Emevî, künyesi Ebu’l-Fadl’dir. Ba’lbek civarında Beyt-i Kaf denilen yerde 1074 (H. 467) senesinde doğdu. 1160 (H. 555) senesinde Hakkari’de vefat etti ve oradaki dergahına defn olundu. Evladı ve torunları orada kalmıştır.
Devamını oku →İBN-İ MİSKEVEYH
Tarihçi ve felsefeci. İsmi, Ahmed bin Muhammed bin Ya’kûb bin Miskeveyh’dir. Künyesi Ebû Ali olup, İbn-i Miskeveyh diye meşhûr olmuştur. İran’ın Rey şehrinde doğdu. 1030 (H. 421)’de İsfehan’da vefat etti.
Devamını oku →ADLİYE
Dava ve ihtilaflara bakan kurulus. Davalı ve davacı arasındaki ihtilafları halleden, mazlumun hakkını iade edip, suçluyu cezalandıran devlet teşkilatı.
Devamını oku →İBN-İ MÜLKA
Bağdâd’da yetişen tıb âlimi. İsmi Hibetullah bin Mülka el-Bağdâdî olup, künyesi Ebü’l-Berakât’dır. Evhâdüzzaman diye meşhûr oldu. 1087 (H. 480) senesinde Bağdâd’da doğdu. 1165 (H. 560) senesinde Hemedan’da vefat etti.
Devamını oku →AFŞİN (Haydar bin Kâvus)
Türk asıllı Abbasî kumandanı. Asıl adı Haydar olup, babasının adı Kavus idi. Dedesi Orta Asya’da Usrusana bölgesi Türk hânedanından Han Kara’dır. Usrusana’da doğup büyüyen Afşin, çevresi ile anlaşmazlığa düşerek, Bağdad’a geldi. İslamiyet’i kabul ederek Abbasî halîfesinin hizmetine girdi ve Haydar ismini aldı. Ailesi mensuplarına verilen. El-Afşin ve Busr…
Devamını oku →İBN-İ MÜNZİR
Memlûklü sultânı Sultan Kalavun’un baş veterineri. Adı, Ebû Bekr bin Bedr’dir. Hayâtı hakkında fazla bilgi yoktur. Babası da tecrübeli bir veteriner idi. Babasının mesleğini seçmiştir. 1340 (H. 741) senesinde vefat etmiştir. Kâşif-ül-vayl fi ma’rifeti emrûz-il-hayl adındaki meşhûreserin müellifidir. Bu kitap, hükümdarın nâmına izafetle En-Nâsırî ismiyle d…
Devamını oku →AFŞİN BEY (Bekçioğlu)
Selçuklu kumandanlarından. Doğumu, yetişmesi ve ölümü hakkında kaynaklarda çok az bilgiye rastlanmaktadır. Ailesinden tanınan yalnız kendisidir. Horasanlı bir Türkmen ailesinden geldiği bilinmektedir. Pehlivanlığı ile de tanınan Afşin Bey’in tarih sahnesine çıkışı, on birinci yüz yıl başlarında Selçukluların Anadolu’ya yaptıkları büyük Malazgirt zaferinin…
Devamını oku →İBN-İ NEFİS
Küçük kan dolaşımını keşfeden meşhûr tabib ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimi. İsmi, Ali bin Ebü’l-Hazm el-Kureşî ed-Dımeşkî el-Mısrî eş-Şâfiî olup, künyesi Ebü’l-Hasen’dir. Lakabı ise Alâüddîn’dir. İbn-i Nefis diye meşhûr oldu. Hadîs, fıkıh, tıb, lügat, mantık, siyer ve bir çok ilimlerde söz sahibi olan İbn-i Nefis, 1210 (H. 607) senesinde Türkistan’ın Kaş şeh…
Devamını oku →AĞLEBÎLER DEVLETİ
Tunus’da İbrahim bin Ağleb tarafından kurulan devlet. Zap bölgesi vecivarını idare eden İbrahim bin Ağleb, Halîfe Harun-ur-Reşîd’e müracaat ederek Kuzey Afrika valiliğinin ailesine verilmesi halinde, her sene Bağdad’a kırk bin dinar vergi ödeyeceğini bildirdi. Herseme bin A’yan’ın da tavsiyeleriyle 800 (H. 184) senesinde Halîfe Harun-ur-Reşîd, İbrahim bin…
Devamını oku →İBN-İ NÜBÂTE
On dördüncü yüzyılda yetişmiş olan Arab şâir ve edîblerinden. İsmi, Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Hasen’dir. Künyesi Ebû Bekr, lakabı Şihâbüddîn veya Cemâlüddîn’dir. Meşhûr âlim Abdurrahîm ibni Nübâte’nin neslinden geldiği için İbn-i Nübâte diye şöhret bulmuştur. Babası Şemsüddîn, büyük bir hadîs âlimiydi. 1287 (H. 686)’da Yukarı Dicle bölgesinde…
Devamını oku →AHİDNAME
Andlaşma metni. İki devlet arasında sulh ve asayişle ve diğer işlerle ilgili hususların üzerine yazılıp imzalanan, mühürlenen resmî kağıt, vesîka. Bu tabir, bir devletin kendi içinde çeşitli hususlarda tanzim ettiği bir evrak için de kullanılır. Ahîd, Arabça bir kelime olup, söz vermek, bir işin yapılmasını üstüne almak manasınadır. Name ise Farsça bir ke…
Devamını oku →İBN-İ RÜŞD
Endülüs’te yetişen meşhûr filozof, doktor, astronomi bilgini ve matematikçi. İsmi, Muhammed bin Ahmed olup, künyesi Ebü’l-Velîd’dir. Babası, Kurtuba kadısı idi. Ehl-i sünnet âlimi olan Muhammed ibni Rüşd, dedesidir. Dedesine nisbetle İbn-i Rüşd diye meşhûr olmuştur. Avrupa’da Averroes adıyla tanınır. 1120 (H. 514)’de Endülüs’ün Kurtuba şehrinde doğdu. 112…
Devamını oku →AHÎ EVREN
Anadolu’dan Ahîlik adlı esnaf teşkilatının kurucusu olan büyük alim. İsmi, Mahmud bin Ahmed el-Hoyi; künyesi, Ebu’l-Hakayik ve lakabı, Nasiruddîn’dir. 1171 (H. 567) senesinde İran’ın batı Azerbaycan taraflarında bulunan Hoy kasabasında doğdu. Bu kasabaya nisbetle Hoyî denilmiştir. 1262 (H. 660) da şehid edildi.
Devamını oku →İBN-İ SA’D
Meşhûr târih ve hadîs âlimi. İsmi, Muhammed bin Meni ez-Zührî olup, künyesi Ebû Abdullah, nisbesi Basrî’dir. İbn-i Sa’d diye meşhûr oldu. 784 (H. 168)’de Basra’da doğdu. 845 (H. 230)’da vefat etti.
Devamını oku →AHÎLİK
Kardeşlik, esnaf ve san’atkarlar birliği teşkilatı. Koku Arabça ah kelimesi olup, ahi olarak Türkçe’de de kullanılmaktadır. Türkçe olan ve eli açık, cömert, yiğit manasına gelen akı kelimesinin zamanla değişerek, ahi şeklini alması da ihtimal dahilindedir. Arabça ah kardeş, ahi de kardeşim manasındadır. Ahîlik, ıstılahda; esnaf ve san’atkarlar birliği, te…
Devamını oku →İBN-İ SEBE
Müslümanların arasında ilk defa fitne çıkaran ve Eshâb-ı kiram düşmanlığı aşılayan bir yahûdîdönmesi. Aslen Yemenli olup San’a ahâlisindendir. Doğum târihi belli değildir. Eski kitapları çok okumuştu. Hazret-i Osman’ın halifeliği zamanında, Medîne-i münevvereye gelerek müslüman olduğunu söyledi. Halîfenin gözüne girmek istediyse de, yüz bulamadı. Bunun üz…
Devamını oku →AHLÂK
İstemeden, kendini zorlamadan, insanda meydana gelen bir meleke, yani yerleşmiş huy. Lugatte, huy, seciye, tabiat manalarına gelen hulk kelimesinin çoğuludur. Bunlar gibi, insandaki manevî değerlerin, davranışların hepsine birden ahlâk denilmektedir. Ruhun hallerini ve işlerini yani ahlâkı bildiren ilme, ahlâk ilmi denir. ahlâk ilmi, din bilgilerinin esas…
Devamını oku →İBN-İ SÎNÂ
İslâm âleminde yetişen meşhûr felsefe ve tıb âlimi. İsmi, Hüseyn bin Abdullah bin Hüseyn bin Ali bin Sînâ el-Belhî olup, künyesi Ebü’l-Ali’dir. İbn-i Sînâ diye meşhûr oldu. Batı dünyâsında Aviceime adıyla tanındı. 980 (H. 370) senesinde Buhara yakınlarındaki Afşan’da doğdu. 1037 (H. 428) senesinde elli yedi yaşında iken öldü. Fevkalâde bir zekâ, hareketli…
Devamını oku →AHLATŞÂHLAR
Van Gölü’nün batı sahilinde bulunan Ahlat’ta, on ikinci asrın başlarında kurulmuş olan bir Türk devleti. 1100 (H. 494) senesinde Sökmen el-Kutbî tarafından kuruldu. 1207 (H. 604) senesinde, Ahlat şehrine Eyyubîlerin davet edilmesi ile son buldu. Ahlat’ta kurulan bu devlete Ahlatşâhlar ve Ermensahlar denildiği gibi, kurucusu olan Sökmen’den dolayı Sökmenli…
Devamını oku →İBN-İ ŞATIR
Şam’da yetiyen büyük astronomi âlimi. İsmi, Ali bin İbrahim bin Muhammed el-Ensârî olup, künyesi Ebü’l-Abbâs’dır. Lakabı ise, Alâaddîn’dir. İbn-i Şatır diye meşhûr oldu. 1304 (H. 704) senesi Şa’bân ayında Şam’da doğdu. Altı yaşında iken babasını kaybetti. Yetiştirilmesi için dedesi tarafından amcasının yanına verildi. Amcasının yanında fildişinden ve odun…
Devamını oku →AHMED BİN HANBEL
Ehl-i sünnetin amelde dört hak mezhebinden biri olan Hanbelf mezhebinin imamı, kurucusu. Künyesi, Ebu Abdullah’tır. 780 (H. 164) senesinde Başdad’da doğdu. 855 (H. 241) senesinde bir Cum’a günü orada vefat etti. Bab-i Harb denilen kabristanda medfundur. Babasının ismi Muhammed bin Hanbel’dir. Dedesi Hanbel bin Helal, Basra’dan Horasan’a gelerek yerleşmiş,…
Devamını oku →İBN-İ TAGRİBERDİ
Fıkıh ve târih âlimi. İsmi, Yûsuf bin Tagriberdî Abdullah ez-Zâhirî olup, künyesi Ebü’l-Mehâsin’dir. Lakabı Cemâlüddîn’dir. 1411 (H. 813) senesi Şevval ayında Kâhire’de doğdu. 1470 (H. 884) senesi Zilhicce ayının beşinde yine orada vefat etti.
Devamını oku →İBN-İ TEYMİYYE
On dördüncü asırda yetişen din adamlarından. İsmi Ahmed bin Abdülhalîm bin Abdüsselâm bin Abdullah bin Muhammed bin Teymiyye’dir. İbn-i Teymiyye diye meşhûr olmuştur. Künyesi, Ebü’l-Abbâs, lakabı Takıyyüddîn’dir. 1263 (H. 661) senesinde Şam civarındaki Harran’da doğduğu için Harrânî nisbesiyle bilinir. Şam’da, Hanbelî fıkıh ve hadîs âlimi idi. Çok kitap y…
Devamını oku →İBN-İ TUFEYL
Astronomi, felsefe ve tıb âlimi. İsmi, Muhammed bin Abdülmelik bin Tufeyl el-Endülüsî olup, künyesi Ebû Bekr’dir. Batı ilim çevrelerince, Abubacer (Ebû bekr) künyesi ile tanınır. Günümüzde Guadix denilen ve Gırnata civarında yer alan Aş vadisinde 1106 (H. 500) senesinde doğdu. Küçük yaşta ilim öğrenmeye başladı. Tıb tahsîlini Gırnata’da yaptı. İbn-i Rüşd’…
Devamını oku →İBN-İ TÛLÛN
Tûlûnoğulları Devleti’nin kurucusu ve ilk hükümdarı. Mısır ve Suriye’ye hâkim olan Türk-İslâm devletlerinin ilkini ve İslâm halifeliği toprakları içinde müstakil ilk Türk siyâsî teşekkülünü kuran Ahmet bin Tûlûn, Oğuz Türklerindendir. Babası Tûlûn, Mâverâünnehr valilerinin Abbasî halîfelerine gönderdiği hediyeler arasında Bağdâd’a gönderilen Türklerden bi…
Devamını oku →İBN-İ TÜRK
Cebir ilminin temelini atan müslüman bilginlerden, ismi Abdülhamîd bin Vâsî bin Türk olup, künyesi Ebü’l-Fazl’dır. Hazar Denizi’nin güney kıyılarında bulunan Cil’de doğduğu için İbn-i Türk el-Cîlî ismiyletanınmıştır. Hayâtı hakkında fazla bilgi yoktur. Dokuzuncu asrın sonları ile onuncu asrın başlarında yaşamıştır. Büyük matematikçi Harezmî’nin çağdaşı ol…
Devamını oku →İBN-İ UHUVVE
Şafiî mezhebi fıkıh âlimi. İsmi Muhammed ibni Muhammed el-Kureşî eş-Şâfiî olup, lakabı Ziyâüddîn’dir. İbn-i Uhuvve adıyla meşhûr oldu. Hayâtı hakkında kaynaklarda fazla bir bilgiye rastlanmamıştır. Mısırlı olup, 1329 senesi Mayıs ayında vefat etmiştir. Hisbe üzerine yazdığı kitapla meşhûr oldu. İbn-i Uhuvve’nin Meâlim-ül-kurbe fi ahkâm-il-hisbe adlı eseri…
Devamını oku →İBN-İ YÛNUS
Mısır’da yetişen büyük astronomi âlimi. İsmi, Ali bin Abdurrahmân bin Ahmed bin Yûnus es-Sadefî’dir. İbn-i Yûnus diye meşhûr oldu. Avrupa’da ise Aben Jenis adıyla tanındı. Mısır’ın Said bölgesindeki Sadfa köyünde doğdu. Doğum târihi bilinmeyen İbn-i Yûnus, 1008 (H. 399) senesinde vefat etti. Babası, devrin tanınmış hadîs âlim ve tarihçilerinden idi. Dedes…
Devamını oku →İBN-İ ZÜHR
Endülüs’te yetişen tıb âlimi. İsmi, Abdülmelik bin Ebi’l-Alâ Zührolup, künyesi Ebû Mervân’dır. İbn-i Zühr ismiyle tanındı. 1072 (H. 464) senesinde Endülüs’ün işbiliyye şehrinde doğdu. Altı nesil boyunca tabîplik yapan bir sülâlenin çocuğudur. Küçük yaşta ilim öğrenmeye başladı. Fıkıh, edebiyat ve diğer din ilimlerini tahsil etti. Tıb ilmini babasından öğr…
Devamını oku →İBN-ÜL-ESÎR
Fıkıh, hadîs ve târih âlimi. İsmi, Ali bin Muhammed bin Abdülkerîm el-Cezerî bin Abdülvâhid eş-Şeybânî el-Mûsulî olup, künyesi Ebü’l-Hasen’dir. Lakabı ise İzzeddîn’dir. “İbn-ül-Esîr el-Cezerî diye meşhûr oldu. 1160 (H. 555) senesi Cemâzil-evvel ayında Cezire-i İbn-i Ömer (Cizre) denilen yerde doğdu. 1233 (H. 630) senesinde Musul’da vefat etti.
Devamını oku →İBN-ÜL-VERDÎ
Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. Asrının önde gelen tarihçi ve edîblerinden idi. İsmi Ömer bin Muzaffer, künyesi Ebû Hafs olup, ibn-ül-Verdî diye meşhûr olmuştur. Zeynüddîn lakabıyla ve el-Ma’rî nisbesiyle bilinir. 1291 (H. 690) senesinde Suriye’nin Ma’arretü’n-Nu’mân şehrinde doğdu, ve 1348 (H. 749) yılında Haleb’de vefat etti.
Devamını oku →İBRAHİM BİN EDHEM
Tabiînin meşhûr âlimlerinden ve evliyânın büyüklerinden. 714 (H. 96)’da Belh şehrinde doğup, 779 (H. 162)’de Şam’da vefat etti. İsmi, İbrahim bin Edhem bin Mansûr olup, künyesi Ebû ishâk’dır. Nesebi hazret-i Ömer’e dayanır. Fudayl bin Iyâd’dan feyz aldı. İmrân bin Mûsâ bin Zeyd Râî ve Şeyh Mansûr Selâmî’nin sohbetinde bulunmuş, Veysel Karanı hazretlerinin…
Devamını oku →İBRAHİM DESÜKÎ
Evliyanın büyüklerinden. Desûkiyye yolunun kurucusudur. İsmi, İbrahim bin Ebü’l-Mecd’dir. Künyesi, Ebü’l-Ayneyn, lakabı Burhâneddîn’dir. Desûkî nisbesiyle meşhûr olmuştur. Babası, Rıfâiyye yolunun büyüklerinden Ebü’l-Feth bin Ebi’l-Ganâim el-Vâsıtî’nin damadı ve halîfesi Ebü’l-Mecd’dir. Hazret-i Ali’nin soyundandır. Mısır’da, Nil nehrinin batı tarafındaki…
Devamını oku →İCAZET
Bir kimsenin belirli bir tahsîl ve eğitimi tamamladıktan sonra öğrendiklerini başkalarına da öğretebileceğine dâir verilen izin belgesi. Bir talebeye okuduğu dersi veya san’atı tamamlayınca, hoca veya ustaları tarafından verilen ehliyet vesikalarına da icazetname denir.
Devamını oku →İCMÂ’
Edille-i şer’iyye’nin (din bilgilerinin elde edildiği delillerin) üçüncüsü. Lügatte, azm, kasd ve ittifak yâni sözbirliği demektir. Fıkıh usûlü ilminde, Resûlullah’ın sallallahü aleyhi ve sellem vefatından sonra bir asırda bulunan müctehidlerin dînimizdeki bir işin hükmünde birleşmeleri, ictihâdlarının birbirine uygun olmasıdır.
Devamını oku →İCTİHÂD
Şer’î delillerden hüküm çıkarmak. Lügatte, gücü, kuvveti yettiği kadar zahmet çekerek, uğraşarak çalışmak demektir. Fıkıh ilmindeki mânâsı, Kur’ân-ı kerîmde ve hadîs-i şerîflerde sarîh ve açık olarak bildirilmemiş olan ahkâmı (hükümleri) ve mes’eleleri, açıkça bildirilenlere kıyâs ederek, benzeterek, meydana çıkarmağa uğraşmak, çalışmaktır.
Devamını oku →İDİL BULGAR DEVLETİ
İdil ve Kama nehirlerinin birleştiği alanda kurulan bir Türk Devleti. Bir kısım araştırmacılar ilk müslüman Türk devletinin İdil Bulgar Hanlığı olduğunu kabul ederler. Karışık mânâsına gelen Bulgar kelimesi, Hun Türklerinin idaresinde yaşayan ve Hunların yıkılışından sonra dağılan Türk boylarından Kutripur ve Utrgurların karışımından meydana gelen Bulgarl…
Devamını oku →İDRİSÎ
Yedi asır önce, bugünküne benzeyen bir dünyâ haritası çizen coğrafya âlimi. İsmi, Muhammed bin Muhammed bin Abdullah bin İdris el-Hamûdî el-Hasenî olup, künyesi Ebû Abdullah’dır. Serî el-idrisî diye de bilinir. 1100 senesinde Endülüs’ün Septe şehrinde doğdu. İlim öğrenmek için memleket memleket gezdi. 16 yaşında iken Anadolu’ya geldi. Bu seyahat, coğrafya…
Devamını oku →İDRİSÎLER
İdris bin Abdullah tarafından Kuzey-batı Afrika'da kurulan devlet. Kurucusunun ismine nisbetle; İdrisîler ve İdrisoğulları denildi. Devletin kurucusu İdris, hazret-i Ali'nin oğlu Hasen'in (r.anh) torunu idi. İdris, kölesi Râşid ile Hicaz'dan Mısır'a gelip buradan da Fas ve Tanca bölgesine geçti. Auraba kabîlesi reisi İshak tarafından gayet iyi karşılanan…
Devamını oku →İHTİSÂB
Emr-i bil ma’rûf ve nehy-i anil-münker. İslâm cemiyetinde iyilikleri emretmek ve kötülüklerden vazgeçirmek suretiyle sosyal huzuru sağlamak için yapılan iş. İhtisâb, her müslüman üzerinden sakıt olduğu için, İslâm devletlerin bu vazifeyi yapmaları ile diğerleri üzerinden sakıt olduğu için islâm devletlerinde hükümdarlar, bu iş için muhtesibler vazifelendi…
Devamını oku →İHVAN-ÜS-SAFÂ
On birinci asrın ikinci yarısında Basra’da ortaya çıkan gizli bir cemiyet veya ekol. Bunlar; “İslâmiyet cehaletle bulaşmış, bir çok vehimlere karışmış, islâmiyet’i bu vehimlerden yıkayıp temizlemek ancak felsefe ile mümkündür. Çünkü felsefe, îmân ve ictihâdla ilgili maslahatların hikmetlerini içine alır. İslâm dînini, felsefe vasıtalarıyla saf hâle getirm…
Devamını oku →İKRİME BİN EBÎ CEHL (radıyallahü anh)
Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi vesellemin eshâbındaa. Neseb ve silsilesi; İkrime bin Ebî Cehl Amr bin Hişâm bin Mugîre bin Abdullah bin Amr bin Mahzûm el-Kureyşî el-Mahzûmî’dir. Ebû Cehl’in oğludur. Önce islâm’a büyük düşman iken, Mekke’nin fethinden sonra müslüman oldu. Mekke’nin fethedildiği gün, öldürülmesi emir buyurulan altı kişiden biriydi. O…
Devamını oku →İKTÂ
Devlet başkanı tarafından, idaresinde veya tasarrufunda bulunan bâzı toprakların mülkiyetinin veya intifa (faydalanma) hakkının yahut, devlete ait gelirlerinin hizmet ve maaşlarına karşılık; kumandan, asker ve sivil şahıslara verilmesi. İktâ, lügatte kesime vermek demektir. Bilhassa Selçuklulardan îtibâren iktâlar ekseriyetle askerî mâhiyette olduğundan,…
Devamını oku →İLDENİZLİLER
Azerbaycan ve çevresinde hüküm süren atabeg hanedanı. Hanedanın kurucusu olan Şemseddîn ildeniz, Kıpçak Türklerinden idi ve Irak Selçuklu Devleti vezirlerinden Kemâleddîn Ebû Tâlib es-Sümeyremî’nin memlûkü yâni kölesi idi. İldeniz, daha sonra Irak Selçuklu sultânı Mes’ûd’un hizmetine girdi. Kısa zamanda yükselerek Errân (Karabağ) valiliğine tâyin edildi.…
Devamını oku →İLHANLILAR
Hülâgu tarafından İran’da kurulun devlet. Geniş arazilere sâhib olan Moğol İmparatorluğu, Cengiz’in ölümünden sonra parçalanmaya yüz tuttu. Torunlarından Mengü Hân, 1253 senesinde hakanlığa seçilince, Batı Asya’nın işgalini ve Moğol hâkimiyetinin zayıfladığı yerleri pekiştirmeyi, kardeşi Hülâgu’ya havale etmişti. Bu sırada İslâm dünyâsının büyük kısmında…
Devamını oku →İLTUTMUŞ
Delhi Türk Sultanlığının en büyük hükümdarlarından. Lakabı Şemseddîn’dir. Türkistan’daki asîl ilbarı kabilesine mensûb olup, Aylam Hân’ın oğludur. Çok akıllı, zekî ve kabiliyetli idi. Hindistan evliyasının büyüklerinden Mu’înüddîn Çeştî ile büyük velî Şihâbüddîn-i Sühreverdî birlikte oturmuş sohbet ediyordu. Bu sırada, henüz çocuk olan Şemsüddîn İltutmuş,…
Devamını oku →İMÂDŞÂHLAR
Hindistan’ın Dekken bölgesinde Fethullah İmâd-ül-Mülk tarafından kurulan hanedan. Bu hanedana mensûb olan hükümdarların hepsi, isimlerine İmâdşâh ünvanını eklediği için devletlerine de İmâdşâhlar Devleti denildi. Ayrıca Berar’da kurulduğu için Berar Devleti diye de bilinmektedir.
Devamını oku →İMÂM-I A’ZAM
İslâm âlimlerinin en büyüklerinden, Ehl-i sünnetin reîsi ve Hanefî mezhebinin kurucusu. İsmi, Nûmân bin Sabit bin Zütâ’dır. Nisbesi Kûfî olup, Ebû Hanîfe künyesiyle ve İmâm-ı a’zam lakabıyla meşhûr olmuştur. Acemistan’ın (İran) ileri gelenlerinden bir zâtın soyundan olup, Fârisoğullarındandır. Dedesi Zûtâ, müslüman olup, hazret-i Ali’ye ikramda bulundu. B…
Devamını oku →İMÂM-I GAZÂLÎ
İslâm âlimlerinin büyüklerinden. İsmi, Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Ahmed’dir. Künyesi Ebû Hâmid, lakabı Huccet-ül-İslâm ve Zeynüddîn’dir. Gazâlî nisbesiyle meşhûr olmuştur. 1058 (H. 450)’de Tûs şehrinin Gazal kasabasında doğdu. 1111 (H. 505)’de Tûs’da vefat etti. Kendisi mutlak müctehid olup, içtihadı, Şafiî mezhebine uygun idi.
Devamını oku →İMÂM-I MÂLİK
Ehl-i sünnetin amelde dört hak mezhebinden biri olan Mâlikî mezhebinin imâmı. Adı Mâlik bin Enes, künyesi Abdullah’dır. 711 (H. 93 veya 95) senesinde Medine’de doğdu. 795 (H. 179)’da yetmiş altı yaşında iken Medîne’de vefat etti. Soyu, Yemenli arap kabilelerinden Benî Eshab’a ve Himyerîlerden bir hükümdar hanedanına dayanır. Dedelerinden biri Medine’ye ye…
Devamını oku →İMÂM-I MUHAMMED ŞEYBÂNÎ
İmâm-ı a’zam Ebû Hanîfe’nin talebelerinin en büyüklerinden ve müctehid âlimlerden, ismi, Muhammed bin Hasen bin Abdullah bin Tavus bin Hürmüz’dür. Künyesi, Ebû Abdullah olup, Benî Şeybân’ın âzâdlısı olduğu için Şeybânî nisbesiyle meşhûrdur. 752 (H. 135)’de Vâsıt şehrinde doğdu. 805 (H. 189)’da Rey’de vefat etti.
Devamını oku →İMÂM-I MÜSLİM
Kütüb-i sitte diye bilinen meşhûr altı hadîs kitabından ikincisinin yâni Sahîh-i Müslim’in müellifi. İsmi, Müslim bin Hacâc bin Müslim el-Kuşeyrî en-Nişâbûrî, künyesi Ebü’l-Hüseyn’dir. 821 (H. 206) senesinde Nişâbûr’da doğmuş, 875 (H. 261) târihinde burada vefat etmiştir. Büyük hadîs imamlarından olup, Arabların Benî Kuşeyr kabîlesine mensuptur, İmâm-ı Mü…
Devamını oku →