TOKATLI İSHAK ZENCÂNÎ

Anadolu âlim ve velîlerinden. On yedinci asırda yaşamıştır. Âilesi Âzerbaycan'ın Zencan şehrinden Tokat'a göçmüştür. Bu sebeple Tokâtî yanında, Zencânî de denilmiştir. İyi bir medrese tahsîli görmüştür. Arapça ve Farsçaya vâkıftı. Zamânının büyük âlimlerinden olan Muhammed Vânî'den ilim öğrenmiştir. Ehl-i sünnet îtikâdında bir âlim olup, eserlerinde Ehl-i sünnet îtikâdını anlatmıştır.Manzûme-i Akâid adlı eseri bu mevzûdadır. Osmanlı sultanlarından Dördüncü MehmedHan ve İkinci Süleymân Han devrini görmüştür.

Yazdığı kitaplarda Ehl-i sünnet îtikâdını, fıkıh ilmini ve devrinin sosyal hâdiselerini işlemiştir. Ayrıca şâir olup çeşitli konularda şiirler yazmıştır.

Eserleri şunlardır:

1) Metâlib-ül-Musallî:Bu eseri Lütfullah Geydânî'nin Kitâb-ı Geydânî adlı Arapça fıkıh kitabına yazdığı bir şerhdir.

2)Şerh-i Cilâ-ül-Kulûb: İmâm-ı Birgivî'nin Mev'iza adlı eserine yazdığı bir şerhdir.

3)Sirâc-ül-Kulûb, 4)Usturlab, 5)Geydânî: Lütfullah Geydânî'nin Arapça yazdığı fıkıh kitabının manzum olarak Türkçeye tercümesidir. 6) Nazm-ül-Leâlî veya Manzûme-i Akâid adlı bu eseri âlimler tarafından çok beğenilmiş bir eserdir. 7) Nizâm-ül-Ulûm: Çeşitli ilimlerden bahseden bir eseridir.

Bir şiirinden:

Melekler tesbihin eyler semâda

İderler Zikrini kuşlar havada

Senin şükrün iderler yirde insan

Okurlar hamdini mektebde sıbyan

KAYNAKLAR

1) Türk Târihinde ve Kültüründe Tokat; s.603