İBN-İ İYAS

Meşhûr tarihçi. İsmi Muhammed bin Ahmed bin İyâs elhanefî’dir. 1448 (H. 852)’de doğdu ve 1524 (H. 930) senesinde vefat etti. Hayâtı hakkında pek az bilgi vardır. Aslen birîürk ailesine mensubdur. Dedesi İyâs el-Fahrî adında bir Türk köle idi. Sahibi tarafından Mincüneyd adı verilen bu köle, Memlûklü Sultânı Zahir Berkûk’a satıldı ve sultânın memlûkleri arasına girdi. Bilâhere de ikinci devâdar vazifesine tâyin edildi.

İbn-i İyâs, Celâleddîn Süyûtî hazretlerinin talebesi idi. 1477 (H. 882) senesinde hacca gitti. Abdulbâsıt bin Halil elhanefî gibi âlimlerin yanında zamanının bâzı âlimlerinden de ders aldı. Daha ziyâde Mısır târihiyle ilgili ilk kaynak olan Bedâi’iz-zühûr fi-vakâîd’id-duhûr adlı meşhûr eseriyle tanınmıştır. Târih-i İbn-i İlyâs adıyla da bilinen bu eserde; Mısır’ın eski târihinden memlûklülerin yıkılışına kadar vuku bulan târihî hâdiseler anlatılmıştır. İbn-i İyâs bu meşhûr eserinde, Mısır târihinin Eyyûbîler devrinin sonuna kadar olan ilk kısmını ve Kayıtbay’a kadar Memlûklüler sülâlesi devrini kısaca nakletmiştir.

İbn-i İyâs’ın bu meşhûr eserinin dört cüz’ü 1913 senesinde İstanbul’da basılmış, beşinci kısmı da 1951’de Mısır’da yayınlanmıştır.